{"id":186,"date":"2015-03-05T10:33:58","date_gmt":"2015-03-05T10:33:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.keremaltiparmak.com\/?p=186"},"modified":"2023-06-19T10:36:27","modified_gmt":"2023-06-19T10:36:27","slug":"kabatas-reloaded-gezi-eylemcisinin-beyani-esastir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.keremaltiparmak.com\/en\/kabatas-reloaded-gezi-eylemcisinin-beyani-esastir\/","title":{"rendered":"Kabata\u015f Reloaded: Gezi Eylemcisinin Beyan\u0131 Esast\u0131r"},"content":{"rendered":"

Ge\u00e7en sene bianet i\u00e7in me\u015fhur Kabata\u015f olay\u0131 i\u00e7in bir yaz\u0131 kaleme alm\u0131\u015f ve \u201cKabata\u015f Olay\u0131 Neden Bir \u2018Kad\u0131n\u0131n Beyan\u0131 Esast\u0131r\u2019 Uygulamas\u0131 De\u011fildir\u201d<\/a>i a\u00e7\u0131klamaya\u00a0\u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Ge\u00e7ti\u011fimiz hafta bir televizyon program\u0131nda bu iddiay\u0131 g\u00fcndeme getiren gazeteci Elif \u00c7ak\u0131r\u2019a y\u00f6nelik ele\u015ftiriler sonras\u0131nda, Kabata\u015f olay\u0131 tekrar \u00f6nemli bir g\u00fcndem maddesi haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Gazeteci Elif \u00c7ak\u0131r ve di\u011fer h\u00fck\u00fcmete yak\u0131n kalemler iddialar\u0131nda geri ad\u0131m atm\u0131yorlar. Daha \u00f6nce ileri s\u00fcrd\u00fckleri \u201ckad\u0131n\u0131n beyan\u0131 esast\u0131r\u201d iddias\u0131 nispeten kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ile \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcnce iki yeni arg\u00fcman\u0131 ortaya at\u0131yorlar.<\/p>\n

Bu ek arg\u00fcmanlar\u0131n birincisi, Elif \u00c7ak\u0131r taraf\u0131ndan dile getirildi ve daha sonra benzer g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc payla\u015fanlar taraf\u0131ndan da savunuldu. \u00c7ak\u0131r, Kabata\u015f\u2019ta ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclen fantastik olaya ili\u015fkin \u00e7\u0131kan MOBESE g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin iddiay\u0131 kan\u0131tlamamas\u0131 ile ilgili olarak\u00a0\u015funu s\u00f6yledi:<\/p>\n

\u201c1. Bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler kim taraf\u0131ndan temin edildi? Neredeyse bir y\u0131l neden beklendi? 2. Kabata\u015f\u00a0soru\u015fturmas\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten ilk savc\u0131 Rasim I\u015f\u0131kalt\u0131n ‘As\u0131l darp ve taciz o g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerden sonra ba\u015fl\u0131yor’ diyorsa servis edilen bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri kim montajlad\u0131 ve ne ama\u00e7land\u0131? T\u00fcm g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler kimin elinde? Biz gazetecilikte bu t\u00fcr servislerin ne anlama geldi\u011fini ve neye hizmet etti\u011fini \u00e7ok iyi biliyoruz. B\u00fct\u00fcn bu sorular\u0131n cevab\u0131 verilmedi\u011fi s\u00fcrece ve ortada halen ma\u011fdur olan ve halen \u015fikayeti emniyette savc\u0131l\u0131kta duran gen\u00e7 bir kad\u0131n oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e evet bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin dokuz ay sonra ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 manidard\u0131r ve ba\u015fka \u015feyler hesaplanmaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n

\u00c7ak\u0131r, olaylar\u0131 gizleyenin MOBESE \u015firketi oldu\u011funu da att\u0131\u011f\u0131 bir\u00a0tweette\u00a0a\u00e7\u0131k\u00e7a ima ediyor: \u201cBu nas\u0131l bir ak\u0131l tutulmas\u0131d\u0131r! O d\u00f6nem MOBESE hizmeti veren S\u00fcrat A\u015e’yi niye sorgulam\u0131yorsunuz? Cesaretiniz mi yok i\u015finize mi gelmiyor?\u201d<\/p>\n

\u0130kinci arg\u00fcman\u0131n inceltilmi\u015f hali ise her t\u00fcrl\u00fc otoriter e\u011filime destek vermesine ra\u011fmen hala kendini liberal olarak tan\u0131mlayan Atilla Yayla\u2019dan geliyor. Yayla, Kabata\u015f olay\u0131 kan\u0131tlanmasa bile Gezi eylemcileri taraf\u0131ndan binlerce Kabata\u015f vakas\u0131 ya\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyor ve\u00a0\u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

\u201c\u0130kinci nokta da Gezi\u2019nin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131 ve tacizcili\u011fi Kabata\u015f\u2019a indirgeme ve orada yok sayma veya aklama e\u011filimi. Gezi olaylar\u0131 s\u0131ras\u0131nda bir Kabata\u015f olay\u0131 ya\u015fanmad\u0131, binlerce Kabata\u015f olay\u0131 ya\u015fand\u0131. Hadi Kabata\u015f\u2019taki Kabata\u015f olay\u0131 ya\u015fanmad\u0131 diyelim, di\u011fer yerlerdeki Kabata\u015f olaylar\u0131n\u0131 nereye koyaca\u011f\u0131z? Bu t\u00fcr tacizlere bizzat \u015fahit oldum. Ayr\u0131ca, bir\u00e7ok ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc \u00f6\u011frencim u\u011frad\u0131klar\u0131 s\u00f6zl\u00fc ve fiili tacizi bana aktard\u0131. Di\u011fer baz\u0131 \u00f6\u011frencilerim korkular\u0131ndan g\u00fcnlerce soka\u011fa \u00e7\u0131kamad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Daha yeti\u015fkin olanlar dejavu h\u00e2line d\u00fc\u015ft\u00fcklerini, tekrar 28 \u015eubat psikolojisine girdiklerini s\u00f6yledi. Onlar\u0131 b\u0131rak\u0131n, ben bile tacize ve sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131\u011f\u0131m hissine kap\u0131ld\u0131m. Her an bir sald\u0131r\u0131ya u\u011frama tehdidi alt\u0131nda kald\u0131m. Hayat\u0131m\u0131 ve hayat tarz\u0131m\u0131 gerekirse mukabil \u015fiddet kullanarak korumam gerekti\u011fi kanaatine vard\u0131m. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 unutacak veya g\u00f6rmezden mi gelece\u011fiz?\u201d<\/p>\n

Her iki iddia da insan haklar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015fleri ileri s\u00fcrenleri bumerang etkisiyle vuracak cinsten. Bu durum, benim a\u00e7\u0131mdan delil, kan\u0131t sorunlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmaya olanak tan\u0131yan 2. Kabata\u015f yaz\u0131s\u0131n\u0131 yazmay\u0131 zorunlu hale getirdi.<\/p>\n

\u00c7ak\u0131r\u2019\u0131n Kameralar\u0131<\/strong><\/p>\n

Elif \u00c7ak\u0131r\u2019\u0131n iddias\u0131 a\u00e7\u0131k. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcler var ama (muhtemelen paralel olan) \u015firket bunlar\u0131 diledi\u011fi gibi kullanm\u0131\u015f. \u00c7ak\u0131r soruyor: \u201cNeden bu \u015firketi sorgulam\u0131yorsunuz?\u201d Sorgulayal\u0131m da Elif han\u0131m, neye g\u00f6re?<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de kamusal alanlarda kay\u0131t yapan kameralar\u0131 ikiye ay\u0131rabiliriz: Devlete ait olanlar, \u00f6zel ki\u015filere ait olanlar. Devlete ait olanlar da kapal\u0131 alanlar, yar\u0131 kapal\u0131 alanlar ve a\u00e7\u0131k alanlarda kay\u0131t yapanlar olarak \u00fc\u00e7e ayr\u0131labilir. Karakol ve ki\u015filerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden mahrum b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerleri \u00e7eken kameralar ilk kategoride s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir. \u00dcniversite, okul, hastaane gibi mekanlarda \u00e7ekim yapanlar ikinci kategoride yer al\u0131r. Otoyollarda, sokaklarda vs. kullan\u0131lanlar ise \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc tipteki kameralard\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de karakolda bulunan kameralar dahil hi\u00e7bir kameran\u0131n kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin yasal dayanak yoktur. Karakollarda ne zaman biri \u015f\u00fcpheli bir \u015fekilde \u00f6lse, Festus Okey vakas\u0131nda oldu\u011fu gibi kamera ya bozuktur, ya \u00f6l\u00fcm\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yeri \u00e7ekmiyordur ya da olay\u0131n oldu\u011fu yerde kamera bulunmamaktad\u0131r. Bu kameralar\u0131 kimin hangi ko\u015fullarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r bulundurmak y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde oldu\u011funu d\u00fczenleyen bir yasa h\u00fckm\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 gibi bu kay\u0131tlar\u0131n hangi ko\u015fullarda izlenebilece\u011fi de belirsizdir.<\/p>\n

\u0130kinci kategorideki kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri, idari makamlar\u0131n ve kollu\u011fun diledi\u011fi gibi manip\u00fcle edebilece\u011fi g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerdir. Yine bu kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin, ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 ilkelerine ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde, kim taraf\u0131ndan izlenebilece\u011fi, ne kadar tutulabilece\u011fi, hangi ama\u00e7larla kullan\u0131labilece\u011fi 20 y\u0131ld\u0131r yasal d\u00fczenlemenin konusu olamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler \u00f6rne\u011fin bir \u00f6\u011frenci soru\u015fturmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6\u011frenci g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir merci taraf\u0131ndan incelenmesini isteyemez. \u0130dari soru\u015fturmada da, adli soru\u015fturmada da kolluk neyi haz\u0131rlarsa o izlenir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc kategori i\u00e7in de durum farkl\u0131 de\u011fil. Sokakta kamu g\u00f6revlileri taraf\u0131ndan i\u015flenen bir su\u00e7un delili yine kamu mercilerinin elindedir. Bunlar\u0131n hangi ko\u015fullarda kullan\u0131labilece\u011fi tamamen keyfiyete kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Gelelim kamusal alandaki \u00f6zel kay\u0131tlara. Her d\u00fckkan\u0131n art\u0131k bir gizli kameras\u0131 var. Ali \u0130smail\u2019in \u00f6ld\u00fcr\u00fclme vakas\u0131nda oldu\u011fu gibi bunu da f\u0131r\u0131nc\u0131n\u0131n insaf\u0131na b\u0131rakm\u0131\u015f durumday\u0131z. O da yerine g\u00f6re, kayd\u0131n bozuk oldu\u011funu, silindi\u011fini vs. ileri s\u00fcrebiliyor. Ya da \u00f6rne\u011fin d\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131, Soma maden facias\u0131nda oldu\u011fu gibi bir markete girip i\u00e7erideki bir ki\u015fiyi tokatlad\u0131\u011f\u0131nda, marketin kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri zorla yok edilebiliyor. Oysa kamuyu bu kadar yak\u0131ndan ilgilendiren bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn teminin m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131 gerekirdi.<\/p>\n

Yani asl\u0131nda Elif \u00c7ak\u0131r hakl\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri, b\u00fcy\u00fck ekseriyetle muktedirlerin istedi\u011fi \u015fekilde manip\u00fcle ediliyor. Ama as\u0131l sorun \u015fu: Elif \u00c7ak\u0131r bunun sorumlulu\u011funu niye bize y\u00fckl\u00fcyor? S\u00fcrat A\u015e\u2019yi ya da kom\u015fu bakkal\u0131 niye biz sorgulayal\u0131m? Koca devlet ne g\u00fcne duruyor? 15-20 y\u0131ld\u0131r her k\u00f6\u015feye bir kamera koyan devlet, ki\u015fisel verileri toplayan, \u00f6zel hayat\u0131m\u0131z\u0131 kay\u0131t alt\u0131na alan, bunu diledi\u011fi gibi kullananlar\u0131 neden yasal sorumlulu\u011fa ba\u011flam\u0131yor?<\/p>\n

Taraf\u0131 bulundu\u011fumuz Avrupa Konseyi\u2019nin organlar\u0131ndan olan Venedik Komisyonu, 2007 y\u0131l\u0131nda kabul etti\u011fi bir g\u00f6r\u00fc\u015fle, kamuya a\u00e7\u0131k alanda kay\u0131t yapacak kameralar\u0131n mutlaka yasal bir dayana\u011f\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmi\u015f, aksinin Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ni (A\u0130HS) ihlal edece\u011fini saptam\u0131\u015ft\u0131.1<\/a><\/sup>ON VIDEO SURVEILLANCE IN PUBLIC PLACES BY PUBLIC AUTHORITIES AND THE PROTECTION OF HUMAN RIGHTS Adopted by the Venice Commission at its 70th Plenary Session (Venice, 16-17 March 2007), CDL-AD(2007)014, \u00f6zellikle para. 51 vd.<\/span> Bu nedenle, Venedik Komisyonu\u2019na g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019deki t\u00fcm kamera \u00e7ekimlerinin insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n

Bir ba\u015fka deyi\u015fle, sadece Kabata\u015f\u2019ta de\u011fil T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ekim yapan kameralar\u0131n hi\u00e7bir yasal dayana\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in her \u00e7ekim uluslararas\u0131 hukuk standartlar\u0131n\u0131 ihlal ediyor. Ama bundan fazlas\u0131yla yararlanan o yasay\u0131 \u00e7\u0131karmayan iktidar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu sayede her olayda, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri diledi\u011fi gibi manip\u00fcle edip, yanda\u015flar\u0131na diledi\u011fi gibi servis etme imkan\u0131na sahip.<\/p>\n

San\u0131r\u0131m Elif han\u0131ma s\u00f6ylenmesi gereken de \u015fu: \u201cBu nas\u0131l bir ak\u0131l tutulmas\u0131d\u0131r! Karakollarda bu kadar insan \u00f6l\u00fcrken, kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri hi\u00e7bir yasal dayana\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in keyfi bir \u015fekilde kullan\u0131l\u0131rken hi\u00e7 ses \u00e7\u0131karm\u0131yorsunuz, Kabata\u015f s\u00f6z konusu olunca yeri g\u00f6\u011f\u00fc inletiyorsunuz. Kameralar\u0131n keyfi kullan\u0131m\u0131ndan sorumlu olanlar\u0131, yani iktidar\u0131 niye sorgulam\u0131yorsunuz? Cesaretiniz mi yok i\u015finize mi gelmiyor?\u201d<\/p>\n

Yayla\u2019n\u0131n Tacizleri<\/strong><\/p>\n

Gelelim ikinci arg\u00fcmana, Gezi\u2019de binlerce taciz yap\u0131ld\u0131 iddias\u0131na. Gezi olaylar\u0131, sadece T\u00fcrkiye\u2019nin de\u011fil muhtemelen D\u00fcnya tarihinin en bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l eylemlerinden biridir. Daha y\u00fcksek tahminler bulunmas\u0131na ra\u011fmen, Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn verilerine g\u00f6re, Gezi olaylar\u0131 s\u0131ras\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019nin Bayburt ili hari\u00e7 81 ilde 5532 g\u00f6steri yap\u0131lm\u0131\u015f, g\u00f6sterilere 3 milyon 600 bin ki\u015fi kat\u0131lm\u0131\u015f, 5513 ki\u015fi polis taraf\u0131ndan g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, 189 ki\u015fi de tutuklanm\u0131\u015ft\u0131r.2<\/a><\/sup>FIDH (2014), Bir Y\u0131l\u0131n Ard\u0131ndan Gezi, (Paris: FIDH), s. 6.<\/span><\/p>\n

3 milyon 600 bin ki\u015finin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 olaylarda, eylemcilerin de\u011fil ya\u015fam hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011finin ortaya kondu\u011fu vaka, ciddi herhangi bir yaralama eylemi ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fine dair bile bas\u0131na yans\u0131m\u0131\u015f bir iddia yoktur. \u015e\u00fcphesiz bu kadar b\u00fcy\u00fck bir kitlenin i\u00e7erisinde \u015fiddete ba\u015fvurmu\u015f baz\u0131 ki\u015filer vard\u0131r. Ama dava a\u00e7\u0131lan 5500 ki\u015fiye davalar \u201cniye \u015fiddet kulland\u0131n, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 taciz ettin\u201d diye de\u011fil \u201cniye tweet att\u0131n, niye Ba\u015fbakana hakaret ettin, neden 2911 say\u0131l\u0131 Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Yasas\u0131\u2019n\u0131 ihlal ettin, neden polise mukavemet ettin\u201d gibi bizzat kendisi sorunlu ba\u015fl\u0131klar \u00fczerinde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bir de Kabata\u015f, \u201cCami\u2019ye ayakkab\u0131lar\u0131 ile girdiler\u201d gibi bir t\u00fcrl\u00fc kan\u0131tlanamayan su\u00e7lamalar var ki bunlar da asl\u0131nda bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l eylem aleyhine delil bulunamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in fabrikasyon oldu\u011fu \u015f\u00fcphesi yaratan giri\u015fimlerdir.<\/p>\n

Bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ise alt\u0131 vatanda\u015f\u0131n olaylar s\u0131ras\u0131nda can vermesinin yan\u0131nda \u00fc\u00e7 ki\u015finin de gaz kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kalp krizi ge\u00e7irerek hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi rapor edilmi\u015ftir.3<\/a><\/sup>FIDH, s. 9. Hayat\u0131n\u0131 kaybeden ki\u015filerin \u0130rfan Tuna (47), Zeynep Erya\u015far (55), Selim \u00d6nder (88) oldu\u011fu belirtilmektedir.<\/span> T\u00fcrk Tabipler Birli\u011fi’nin (TTB) verilerine g\u00f6re olaylarda 63\u2019\u00fc a\u011f\u0131r olmak \u00fczere toplam 8163 ki\u015fi yaralanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu resim kar\u015f\u0131s\u0131nda, Gezi\u2019de eylemciler taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen binlerce sald\u0131r\u0131 oldu\u011funu Yayla gibiler neye dayanarak iddia edebilmektedir? Geziye kat\u0131l\u0131p protesto hakk\u0131n\u0131 kullananlar\u0131n haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini kan\u0131tlamas\u0131 kolayd\u0131r, Yayla gibi kendisinin de taciz edildi\u011fini iddia edenlerin ise zor.<\/p>\n

\u0130nsan haklar\u0131 hukukunda kural olarak hakk\u0131n\u0131n ihlal edilen iddias\u0131n\u0131 kan\u0131tlamakla m\u00fckelleftir. Ancak i\u015fkence, k\u00f6t\u00fc muamele ve ya\u015fam hakk\u0131 ihlali s\u00f6z konusu oldu\u011funda bu konuya \u00f6nemli bir istisna getirildi\u011fi g\u00f6r\u00fclebilmektedir. A\u0130HM s\u00f6zkonusu olaylar\u0131n tamamen veya b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n makamlar\u0131n kendi bilgileri dahilinde oldu\u011fu hallerde \u2013 bu makamlar\u0131n denetiminde g\u00f6zalt\u0131nda tutulan insanlar\u0131n durumunda oldu\u011fu gibi \u2013 bu g\u00f6zalt\u0131 durumlar\u0131 esnas\u0131nda meydana gelen yaralanmalar ve \u00f6l\u00fcmlere ili\u015fkin kuvvetli karineler do\u011furaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla, bireyin sa\u011fl\u0131kl\u0131 halde g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 fakat serbest kald\u0131\u011f\u0131 tarihte yaralanm\u0131\u015f oldu\u011fu durumlarda, Devlet, bu yaralanmalar\u0131n nas\u0131l meydana geldi\u011fine dair makul bir a\u00e7\u0131klama getirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr, aksi takdirde, A\u0130HS\u2019nin 3. maddesi ba\u011flam\u0131nda bu bir problem te\u015fkil eder.4<\/a><\/sup>(bkz. Tomasi \/Fransa, 27.8.1992, Seri A no. 241-A, para. 108-111; Ribitsch\/Avusturya, 4 .12.1995, Seri A no. 336, para. 34; Selmouni \/Fransa [BD], no. 25803\/94, para. 87.<\/span> Bu gibi durumlarda, kan\u0131t y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn makamlara ait oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n

A\u0130HM, Akkum\u00a0karar\u0131nda, g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nanlara ili\u015fkin olarak geli\u015ftirdi\u011fi, bu ispat y\u00fck\u00fcn\u00fcn devlete y\u00fcklenmesi testini, tamamen devletin kontrol\u00fcnde olan b\u00f6lgelerde ger\u00e7ekle\u015ftirilen operasyonlara da geni\u015fletmi\u015ftir.<\/p>\n

A\u0130HM \u201csa\u011fl\u0131klar\u0131ndan devletin sorumlu oldu\u011fu, g\u00f6zalt\u0131nda tutulan ki\u015filerin durumlar\u0131 ile sadece devlet makamlar\u0131n\u0131n denetiminde olan b\u00f6lgelerde yaral\u0131 veya \u00f6l\u00fc bulunan ki\u015filerin durumlar\u0131 aras\u0131nda bir paralellik g\u00f6rmenin me\u015fru oldu\u011fu kan\u0131s\u0131ndad\u0131r. Bu t\u00fcr bir paralellik, her iki durumun da tamamen veya b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, makamlar\u0131n bilgisi dahilinde oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fine dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, bu t\u00fcr davalarda oldu\u011fu gibi ba\u015fka davalarda da, H\u00fck\u00fcmet\u2019in elinde bulunan kritik belgeleri sunmad\u0131\u011f\u0131, ki bunun da A\u0130HM\u2019in olaylar\u0131 kesin olarak belirlemesini engelledi\u011fi durumlarda, bu belgelerin neden ba\u015fvuranlar\u0131n iddialar\u0131n\u0131 do\u011frulamada faydas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na veya s\u00f6zkonusu olaylar\u0131n nas\u0131l meydana geldi\u011fine dair tatmin edici ve inand\u0131r\u0131c\u0131 bir a\u00e7\u0131klama getirmek g\u00f6revi H\u00fck\u00fcmet\u2019e d\u00fc\u015fmektedir, aksi ise A\u0130HS\u2019nin 2. ve\/veya 3. maddesi ba\u011flam\u0131nda bir problem ortaya koyacakt\u0131r.\u201d5<\/a><\/sup>Akkum\/T\u00fcrkiye, para. 211.<\/span><\/p>\n

Dikkat edilirse, bu test k\u00f6t\u00fc muameleye u\u011frayan ki\u015filerin lehine bir karine geli\u015ftirmektedir. Bu \u015fu anlama gelmektedir, tamamen devletin kontrol\u00fc alt\u0131ndaki bir yerde k\u00f6t\u00fc muameleye u\u011frayan bir ki\u015finin, u\u011frad\u0131\u011f\u0131 k\u00f6t\u00fc muamelenin kolluk g\u00fc\u00e7lerinden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu b\u00f6lgede olaylara ili\u015fkin t\u00fcm bilgiler sadece Devletin elinde bulunmaktad\u0131r. Bu nedenle, devletin elinde \u201ck\u00f6t\u00fc muameleye u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden ki\u015finin beyan\u0131 esast\u0131r\u201d. Bu beyan\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctme \u00f6devi devlettedir.<\/p>\n

Gezi\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen olaylar\u0131n t\u00fcm kay\u0131tlar\u0131 devletin elindedir, kayd\u0131 her k\u00f6\u015fe ba\u015f\u0131na yerle\u015ftirilmi\u015f keyfi olarak kullan\u0131lan kameralarda ve di\u011fer delillerde mevcuttur. Ger\u00e7ekle\u015fen binlerce yaralama olay\u0131n\u0131n tamam\u0131nda, g\u00f6zalt\u0131 durumundaki gibi ya da Akkum davas\u0131ndaki operasyonda oldu\u011fu gibi t\u00fcm olaylar\u0131n devletin kontrol\u00fc alt\u0131nda oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse de bir\u00e7o\u011funda geli\u015fen teknolojinin de yard\u0131m\u0131yla bunun ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 olas\u0131d\u0131r ve bunu yapabilecek tek merci devlettir.<\/p>\n

Hakan Yaman\u00a0vakas\u0131nda\u00a0oldu\u011fu gibi, polis taraf\u0131ndan fiilen g\u00f6zalt\u0131na al\u0131n\u0131p, a\u011f\u0131r bir \u015fekilde yaralanm\u0131\u015f bir ki\u015fi iddialar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak zorunda de\u011fildir, Devlet bu iddiay\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmek zorundad\u0131r.<\/p>\n

Kendisi i\u00e7in \u00fczg\u00fcn\u00fcz ama insan haklar\u0131 hukuku Atilla Yayla gibi yazarlar\u0131n nereden kaynakl\u0131 oldu\u011fu belli olmayan iddialar\u0131n\u0131 de\u011fil, devletin kontrol etti\u011fi b\u00f6lgelerde k\u00f6t\u00fc muameleye u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen ki\u015filerin iddialar\u0131n\u0131 esas almay\u0131 gerektiriyor. Bu nedenle kendisinin binlerce taciz vard\u0131 \u015feklinde dillendirdi\u011fi as\u0131ls\u0131z iddiay\u0131 ciddiye almak m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse de bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc de Yayla\u2019n\u0131n c\u00fcmlesini d\u00fczelterek bitirelim: \u201cNe kadar tevil etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsan\u0131z \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, ger\u00e7e\u011fi de\u011fi\u015ftiremezsiniz, gizleyemezsiniz; Gezi\u2019nin y\u00fczlerinden biri d\u00fcnyan\u0131n en bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l eylemlerinden olmas\u0131yd\u0131. \u0130nsan haklar\u0131 uyar\u0131nca Gezi eylemcilerinin beyanlar\u0131 esast\u0131r, aksini iddia eden Yayla gibiler \u00e7ok g\u00fcvendikleri Devlet kurumlar\u0131ndan aksinin kan\u0131tlanmas\u0131n\u0131 talep etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr\u201d.<\/p>\n